Nenkin Là Gì? Hướng Dẫn Chi Tiết Về Quyền Lợi, Nghĩa Vụ Và Cách Giảm Chi Phí Cho Người Việt Tại Nhật

Bên cạnh thuế và bảo hiểm sức khỏe, Nenkin (Quỹ lương hưu công cộng) luôn là chủ đề nhận được sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng người Việt tại Nhật. Khoản phí Nenkin phải đóng hàng tháng tương đối lớn, lại không mang lại lợi ích “sát sườn” ngay lập tức như bảo hiểm y tế, khiến nhiều bạn băn khoăn:

• Liệu có bắt buộc phải đóng Nenkin không?

• Đóng Nenkin thì sau này được hưởng những quyền lợi gì?

• Khi về nước có lấy lại được số tiền này không và làm thế nào để tối ưu chi phí?

Bài viết dưới đây của HSB JAPAN sẽ tổng hợp và giải đáp chi tiết từ A-Z mọi thắc mắc của bạn về chế độ Nenkin tại Nhật Bản.

1. Khái Quát Chung Về Chế Độ Nenkin Ở Nhật (公的年金制度)

Chế độ Nenkin là gì?

Chế độ Nenkin (公的年金制度 – Chế độ lương hưu công cộng) là quỹ lương hưu bắt buộc tại Nhật Bản. Tất cả mọi người không phân biệt quốc tịch, nghề nghiệp, giới tính, trong độ tuổi từ 20 đến 60 đang cư trú tại Nhật đều có nghĩa vụ phải đóng một khoản tiền hàng tháng (年金保険料) để đảm bảo cuộc sống cho bản thân khi về già hoặc khi gặp rủi ro.

Khi tham gia và đóng đầy đủ số năm theo quy định, người lao động sẽ nhận được các quyền lợi lớn bao gồm:

• Trợ cấp lương hưu hàng tháng khi về già (sau 65 tuổi).

• Trợ cấp thương tật hoặc tử vong nếu chẳng may gặp sự cố mất khả năng lao động hoặc qua đời trước năm 65 tuổi.

⚠️ Phân biệt Kokumin Nenkin và Kokumin Kenko Hoken

Do đều có đuôi chữ “Hokenryo” (Phí bảo hiểm) nên nhiều bạn thường nhầm lẫn hai khoản này là một. Thực tế, đây là hai chế độ hoàn toàn khác biệt:

• 国民健康保険料 (Phí bảo hiểm sức khỏe quốc dân): Khoản phí dựa trên thu nhập, giúp bạn được hỗ trợ 70% chi phí khám chữa bệnh và nhận trợ cấp sinh con.

• 国民年金保険料 (Phí Nenkin cơ bản): Khoản phí cố định để hưởng lương hưu khi về già hoặc trợ cấp thương tật.

Phân loại các quỹ Nenkin tại Nhật

Hệ thống hưu trí công cộng của Nhật được chia làm 3 loại chính:

1. 国民年金 (Kokumin Nenkin – Lương hưu cơ bản): Bắt buộc cho tất cả cư dân từ 20 đến 60 tuổi sinh sống tại Nhật.

2. 厚生年金 (Kosei Nenkin – Lương hưu phúc lợi): Dành cho người đi làm tại các công ty áp dụng chế độ bảo hiểm xã hội (Shakai Hoken). Người tham gia quỹ này sẽ đóng song song cả Nenkin cơ bản và phúc lợi.

3. 共済年金 (Kyosai Nenkin – Lương hưu công vụ): Dành cho công chức nhà nước, giáo viên trường tư lập…

Vì người Việt Nam tại Nhật chủ yếu thuộc nhóm đối tượng tham gia 国民年金 và 厚生年金, chúng ta sẽ đi sâu phân tích chi tiết hai loại hình này.

2. Chi Tiết Về Quỹ Lương Hưu Cơ Bản (国民年金)

Mức phí và cách thức nộp của Quỹ lương hưu cơ bản được chia làm 3 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm 1: Sinh viên, người làm nông-lâm-ngư nghiệp, người làm nghề tự do hoặc thất nghiệp

• Mức đóng: Là một khoản tiền cố định, không phụ thuộc vào thu nhập hay tuổi tác nhưng thay đổi theo từng năm theo chính sách chính phủ. (Ví dụ: Giai đoạn từ 4/2017 – 3/2018 là 16.490 Yên/tháng).

• Hình thức nộp: Người tham gia tự cầm tờ hóa đơn do Cục Nenkin (日本年金機構) gửi về nhà vào tháng 4 hàng năm để nộp tại cửa hàng tiện lợi (Combini) hoặc ngân hàng.

Nhóm 2: Người làm việc tại các công ty có tham gia Quỹ lương hưu phúc lợi (厚生年金)

• Mức đóng: Khoản phí này tỷ lệ thuận với thu nhập của bạn, chiếm khoảng 17.828% lương tháng. Tuy nhiên, công ty chịu trách nhiệm hỗ trợ 50%, bạn chỉ phải đóng một nửa.

• Hình thức nộp: Trừ trực tiếp vào bảng lương hàng tháng (thông qua chế độ bảo hiểm xã hội – Shakai Hoken). Khi công ty đăng ký Kosei Nenkin cho bạn, bạn cũng tự động được hoàn thành nghĩa vụ đóng Kokumin Nenkin.

Nhóm 3: Người phụ thuộc của đối tượng thuộc Nhóm 2 (Độ tuổi từ 20 đến 60)

• Đây thường là vợ, chồng hoặc người phụ thuộc kinh tế (ví dụ: các bạn sang Nhật theo diện Visa gia đình).

• Quyền lợi đặc biệt: Đối tượng nhóm 3 không phải đóng phí Nenkin hàng tháng nhưng vẫn được hưởng đầy đủ chế độ lương hưu cơ bản khi về già, do quỹ lương hưu của người bảo lãnh (vợ/chồng thuộc nhóm 2) chi trả.

💡 Lưu ý quan trọng cho Visa gia đình:

Nếu thu nhập trong năm của người phụ thuộc vượt quá 130 vạn Yên, bạn sẽ bị tước tư cách thuộc Nhóm 3 và bị chuyển sang Nhóm 1 (phải tự đóng Nenkin độc lập). Hãy chú ý căn chỉnh giờ làm thêm (Baito) để tối ưu khoản chi phí này.

3. Du Học Sinh Có Bắt Buộc Phải Đóng Nenkin Không?

Câu trả lời ngắn gọn là: CÓ.

Luật pháp Nhật Bản quy định mọi du học sinh trên 20 tuổi đều thuộc Nhóm 1 và có nghĩa vụ đóng Nenkin. Việc ngó lơ không đóng có thể dẫn đến việc bị gửi giấy cảnh cáo liên tục, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả gia hạn Visa, thậm chí bị phong tỏa tài khoản ngân hàng để cưỡng chế thi hành.

Tuy nhiên, chính phủ Nhật có chính sách hỗ trợ tối đa cho sinh viên thông qua: Chế độ xin hoãn đóng Nenkin cho học sinh (学生納付特例制度 – Gakusei Nofu Tokurei Seido).

Điều kiện đăng ký hoãn đóng:

• Là sinh viên đang theo học tại các trường Tiếng Nhật, Senmon, Đại học, Cao học… tại Nhật.

• Có thu nhập năm liền trước dưới mức quy định: $118 \text{ man} + (\text{Số người phụ thuộc} \times 38 \text{ man}) + \text{Các khoản giảm trừ bảo hiểm}$.

Lợi ích của việc đăng ký xin hoãn thay vì “bùng” Nenkin:

• Được gia hạn thời gian nộp phí hợp pháp (có thể hoãn nộp tối đa đến năm 50 tuổi).

• Nếu chẳng may gặp tai nạn thương tật trong thời gian được hoãn, bạn vẫn nhận được trợ cấp thương tật đầy đủ.

• Thời gian xin hoãn vẫn được tính vào tổng thời gian tích lũy để xét điều kiện hưởng lương hưu sau này.

Cách thức đăng ký:

Bạn có thể mang theo Sổ Nenkin (国民年金手帳) hoặc thẻ số cá nhân đến làm thủ tục tại Quầy hành chính địa phương (Shiyakusho/Ward Office), Văn phòng Nenkin gần nhất, hoặc điền mẫu đơn của Cục Lương hưu Nhật Bản để gửi qua đường bưu điện.

4. Điều Kiện Nhận Lương Hưu Và Mức Trợ Cấp Cụ Thể

Điều kiện nhận trợ cấp Nenkin khi về già (老齢基礎年金):

• Về thời gian: Tổng thời gian tham gia đóng quỹ Nenkin (bao gồm cả thời gian đóng và thời gian được miễn/hoãn hợp pháp) phải từ 10 năm trở lên (Luật cũ quy định là 25 năm, đã rút ngắn xuống 10 năm từ ngày 1/8/2017).

• Về độ tuổi: Bắt đầu nhận lương hưu khi đủ 65 tuổi.

Số tiền lương hưu nhận được bao nhiêu?

• Đối với Lương hưu cơ bản (Kokumin Nenkin): Nếu đóng đủ tối đa 40 năm (480 tháng), số tiền nhận về khoảng 78 man/năm (khoảng 6.5 man/tháng). Nếu đóng ít hơn 40 năm, số tiền tính theo tỷ lệ:

  $$\text{Lương hưu nhận được} = \frac{\text{Số tháng đã đóng}}{480} \times 78 \text{ man}$$

• Đối với Lương hưu phúc lợi (Kosei Nenkin): Tiền lương hưu sẽ bằng khoản lương hưu cơ bản cộng thêm khoản phụ trội tính dựa trên mức lương và số năm bạn cống hiến cho công ty. Cách tính tương đối phức tạp, ví dụ một người đi làm từ năm 30 tuổi, đóng Kosei Nenkin 35 năm với mức lương bình quân 35 man/tháng sẽ nhận thêm khoảng 8.8 man/tháng lương phúc lợi.

5. Giải Pháp Lấy Lại Tiền Nenkin Cho Người Nước Ngoài Về Nước

Đối với người lao động, Thực tập sinh, Kỹ sư Việt Nam không có ý định định cư lâu dài tại Nhật, khoản tiền đóng Nenkin hàng tháng hoàn toàn KHÔNG PHẢI LÀ “MỘT ĐI KHÔNG TRỞ LẠI”.

Chính phủ Nhật Bản cho phép người nước ngoài làm thủ tục xin nhận lại một phần tiền Nenkin đã đóng sau khi rời khỏi Nhật Bản (gọi là Thủ tục nhận Nenkin 1 lần – 脱退一時金).

Điều kiện cơ bản để lấy lại Nenkin:

1. Không mang quốc tịch Nhật Bản.

2. Thời gian đóng Nenkin tại Nhật từ 6 tháng trở lên.

3. Hiện tại không cư trú tại Nhật Bản (đã cắt tư cách lưu trú và về nước).

4. Chưa từng đủ điều kiện nhận tiền lương hưu (chưa đóng đủ 10 năm).

5. Thời gian làm thủ tục trong vòng 2 năm kể từ ngày rời khỏi Nhật Bản.

Nhận tư vấn thủ tục Nenkin trọn gói tại HSB JAPAN

Thủ tục xin hoàn tiền Nenkin chia làm nhiều giai đoạn (Lần 1 lấy lại 80%, Lần 2 xin hoàn 20% tiền thuế Shinsai) yêu cầu sự chính xác cao về mặt giấy tờ, tài khoản ngân hàng và các thủ tục pháp lý liên quan tại Nhật.

Nếu bạn đang chuẩn bị về nước, hoặc đã về Việt Nam và muốn lấy lại khoản tiền Nenkin xứng đáng của mình một cách nhanh chóng, an toàn nhất, hãy liên hệ ngay với HSB JAPAN. Đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm của chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn:

• Kiểm tra và tính toán chính xác số tiền Nenkin bạn sẽ nhận được.

• Hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ, sổ Nenkin, giấy tờ từ bạt (gốc).

• Đại diện xử lý trọn gói thủ tục Nenkin lần 1 và lần 2 với cục thuế Nhật Bản.

Để lại thông tin hoặc liên hệ trực tiếp với HSB JAPAN hôm nay để được tư vấn miễn phí!

Văn Phòng Đại Diện

Việt Nam: Phòng 602-Tầng 6-Tòa Asuva-Số 9A-Thanh Liệt-Thanh Trì-Hà Nội

Nhật Bản: 〒274-0063 千葉県船橋市習志野台2-72-14 東京日食ビル201.