Nhật Bản Sửa Đổi Luật Nghỉ Thai Sản Từ Tháng 4/2025: Quyền Lợi Mới Cho Lao Động Nước Ngoài

Đối mặt với tình trạng già hóa dân số và tỷ lệ sinh sụt giảm nghiêm trọng, chính phủ Nhật Bản liên tục đưa ra những chính sách cải cách phúc lợi mang tính bước ngoặt. Từ tháng 4/2025, Nhật Bản chính thức áp dụng những sửa đổi quan trọng trong Luật Nghỉ thai sản và chăm sóc gia đình.

Điểm cốt lõi của đợt cải cách này là khuyến khích nam giới tham gia nhiều hơn vào việc chăm sóc con cái, giảm áp lực cho phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới tại nơi làm việc. Đối với cộng đồng người Việt đang làm việc tại Nhật, đây là những quyền lợi cực kỳ sát sườn không thể bỏ qua. Hãy cùng HSB JAPAN điểm qua 4 thay đổi lớn nhất ngay sau đây!

1. 4 Điểm Mới Khóa Cốt Lõi Trong Luật Nghỉ Thai Sản Nhật Bản

1.1. Mở rộng chế độ nghỉ thai sản dành cho nam giới (産後パパ育休)

• Quy định mới: Lao động nam được phép nghỉ tối đa 4 tuần trong vòng 8 tuần đầu tiên kể từ khi vợ sinh con.

• Mở rộng quy mô doanh nghiệp: Trước đây, chế độ này hầu như chỉ được thực hiện nghiêm túc ở các tập đoàn lớn (trên 1.000 nhân viên). Từ tháng 4/2025, quy định này chính thức mở rộng bắt buộc cho tất cả các doanh nghiệp có trên 100 nhân viên.

• Mức trợ cấp: Trong thời gian nghỉ, người cha vẫn được hưởng mức trợ cấp lên đến 67% lương cơ bản.

1.2. Tăng mạnh tiền trợ cấp khi “Cả cha và mẹ cùng nghỉ”

Để tạo động lực cho các cặp vợ chồng cùng san sẻ gánh nặng chăm con, chính phủ Nhật Bản đã đưa ra mức đòn bẩy tài chính rất hấp dẫn:

• Mức tiêu chuẩn: Trong 180 ngày đầu của kỳ nghỉ thai sản, mức trợ cấp thông thường là 67% thu nhập trước khi nghỉ.

• Mức ưu đãi đặc biệt: Nếu cả cha và mẹ cùng đăng ký nghỉ ít nhất 14 ngày, mức trợ cấp sẽ được tự động tăng lên 80% lương.

Bật mí tài chính: Vì tiền trợ cấp thai sản tại Nhật được miễn thuế thu nhập, thuế cư trú và phí bảo hiểm xã hội, nên khi nhận mức trợ cấp 80%, thu nhập thực tế (Lương Net) của gia đình bạn gần như tương đương 100% so với lúc đi làm bình thường.

1.3. Linh hoạt phạm vi nghỉ phép chăm sóc con cái (看護休暇)

Không chỉ giới hạn trong việc xin nghỉ khi con nhỏ bị ốm đau hoặc bị thương như trước, luật sửa đổi mới cho phép các bậc phụ huynh được quyền xin nghỉ phép hợp pháp để tham gia các sự kiện đời sống quan trọng của con (như lễ nhập học, ngày hội thể thao, họp phụ huynh…).

1.4. Chính sách mới cho chế độ “Giảm giờ làm” (時短勤務)

Sau khi hết thời gian nghỉ thai sản, lao động nữ quay lại công ty thường gặp khó khăn trong việc cân bằng thời gian. Chính sách mới cho phép:

• Người lao động có con nhỏ đăng ký làm việc theo chế độ giảm giờ làm nhưng vẫn được nhận một phần trợ cấp tài chính từ chính phủ để bù đắp phần thu nhập bị thiếu hụt.

• Các công ty chủ động tạo điều kiện cho nhân viên làm việc linh hoạt (Flex-time, Remote) cũng sẽ nhận được các khoản hỗ trợ kinh phí từ ngân sách quốc gia.

2. Vì Sao Nhật Bản Quyết Liệt Thay Đổi Luật Thai Sản?

Những số liệu thực tế dưới đây phản ánh rõ lý do tại sao chính phủ Nhật Bản phải đưa ra những điều chỉnh mạnh mẽ này:

• Tỷ lệ sinh chạm đáy: Tỷ lệ sinh tại Nhật đã giảm xuống mức báo động (dưới 1.3 trẻ em/phụ nữ), dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nhân lực trầm trọng trong tương lai.

• Áp lực đè nặng lên phụ nữ: Dù hiện tại có tới 70% phụ nữ Nhật tiếp tục đi làm sau khi sinh con đầu lòng (tăng gấp 1.7 lần so với 20 năm trước), nhưng vẫn có 30% phụ nữ buộc phải nghỉ việc vì không thể cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình. Chỉ riêng trong năm 2022, đã có hơn 140.000 lao động nữ phải nghỉ việc vì lý do này.

• Mục tiêu chiến lược: Chính phủ Nhật Bản đặt kỳ vọng đẩy tỷ lệ nam giới nghỉ thai sản từ 17.1% (năm 2022) lên mức 50%.

3. Phản Hồi Thực Tế Từ Doanh Nghiệp Và Người Lao Động

Mặc dù luật mang lại lợi ích to lớn, nhưng thực tế triển khai tại Nhật Bản cũng ghi nhận nhiều luồng ý kiến trái chiều:

• Người lao động: Phần lớn các cặp vợ chồng trẻ (bao gồm cả cộng đồng Tokutei Ginou, kỹ sư Việt Nam) nhiệt liệt hoan nghênh, đặc biệt là điều khoản tăng trợ cấp lên 80% khi cả hai cùng nghỉ chăm con.

• Doanh nghiệp lớn: Các tập đoàn như Toyota, Sony… đánh giá cao và đã chuẩn bị sẵn cơ sở hạ tầng, nhân sự để đáp ứng.

• Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs): Một số chủ doanh nghiệp nhỏ lo ngại về tình trạng thiếu hụt nhân sự cục bộ hoặc gánh nặng vận hành khi có nhiều nhân viên cùng xin nghỉ một lúc.

Kết Luận

Việc mở rộng và nâng cao quyền lợi trong Luật Nghỉ thai sản từ tháng 4/2025 không gói gọn trong một chính sách hỗ trợ gia đình thông thường, mà là bước đi chiến lược xây dựng một xã hội bền vững, cân bằng giữa công việc và cuộc sống (Work-Life Balance).

Là người lao động nước ngoài tại Nhật, bạn hoàn toàn có quyền lợi bình đẳng để hưởng các chế độ an sinh xã hội này. Hãy chủ động nắm rõ luật để lên kế hoạch chào đón thành viên mới một cách trọn vẹn nhất.

💡 Bạn gặp khó khăn khi làm thủ tục thai sản tại Nhật? Quy trình xin trợ cấp, chuẩn bị giấy tờ với công ty và cơ quan hành chính Nhật Bản vốn rất phức tạp và đòi hỏi vốn tiếng Nhật chuyên ngành cao. Nếu bạn cần hỗ trợ kiểm tra điều kiện, giải đáp thắc mắc hoặc hoàn thiện hồ sơ chính xác:

👉 Hãy liên hệ ngay với HSB JAPAN để được đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm tư vấn tận tâm – Xử lý hồ sơ nhanh gọn – Đồng hành tối đa cùng gia đình bạn!

Văn Phòng Đại Diện

Việt Nam: Phòng 602-Tầng 6-Tòa Asuva-Số 9A-Thanh Liệt-Thanh Trì-Hà Nội

Nhật Bản: 〒274-0063 千葉県船橋市習志野台2-72-14 東京日食ビル201.